Τo παράδοξο του ασφαλίστρου κινδύνου και η σχέση επιτοκίων – συναλλαγματικών ισοτιμιών στις χρηματοοικονομικές αγορές

Abstract

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη μεταβλητότητα των ασφαλίστρων κινδύνου (volatility of risk premium), όπως αυτή προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ τεκμαρτής και πραγματικής μεταβλητότητας, και τη σχέση της με τη μεταβλητότητα τριών βασικών αγορών: της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου (EVZ), του χρυσού (GVZ) και του πετρελαίου (OVX). Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται οι βασικές έννοιες των συμβάσεων ανταλλαγής κινδύνου αθέτησης (CDS), η έννοια και ο ρόλος του ασφαλίστρου κινδύνου, καθώς και η διεθνής βιβλιογραφία σχετικά με τη στοχαστική μεταβλητότητα, τα risk premia και τη σχέση τους με τις αγορές συναλλάγματος, εμπορευμάτων και παραγώγων. Στο εμπειρικό μέρος, με βάση δεδομένα τεκμαρτής και πραγματικής μεταβλητότητας, υπολογίζεται η μεταβλητότητα των ασφαλίστρων κινδύνου και αναλύονται τα βασικά στατιστικά χαρακτηριστικά των χρονολογικών σειρών. Εξετάζεται η κανονικότητα με το κριτήριο Jarque–Bera, το οποίο δείχνει σημαντική απόκλιση από την κανονική κατανομή, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη «χοντρών ουρών» και ασυμμετρίας στη μεταβλητότητα. Στη συνέχεια εκτιμάται ένα πολυμεταβλητό γραμμικό υπόδειγμα παλινδρόμησης, όπου εξαρτημένη μεταβλητή είναι η μεταβλητότητα των ασφαλίστρων κινδύνου και ανεξάρτητες οι μεταβλητότητες EVZ, GVZ και OVX. Συμπληρωματικά, παρουσιάζονται πίνακες συσχετίσεων, διαγράμματα και μέτρα προσαρμογής του υποδείγματος. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι το υπόδειγμα είναι συνολικά στατιστικά σημαντικό, αν και με μέτρια ερμηνευτική ικανότητα (R² περίπου 21%). Διαπιστώνεται ότι η μεταβλητότητα της ισοτιμίας ευρώ/δολαρίου και η μεταβλητότητα του χρυσού επηρεάζουν θετικά και στατιστικά σημαντικά (σε επίπεδο 10%) τη μεταβλητότητα των ασφαλίστρων κινδύνου, ενώ η μεταβλητότητα του πετρελαίου εμφανίζει αρνητικό αλλά στατιστικά μη σημαντικό συντελεστή. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν τη διασύνδεση μεταξύ αγορών συναλλάγματος, πολύτιμων μετάλλων και ασφαλίστρων κινδύνου και υπογραμμίζουν την ανάγκη ολιστικής προσέγγισης στη μελέτη του κινδύνου και της μεταβλητότητας. Παρά τους περιορισμούς του δείγματος και της γραμμικής μεθοδολογίας, η εργασία προσφέρει ένα πρώτο εμπειρικό βήμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι διακυμάνσεις βασικών δεικτών μεταβλητότητας «μεταφέρονται» στα ασφάλιστρα κινδύνου και προτείνει κατευθύνσεις για μελλοντική έρευνα με πιο σύνθετα δυναμικά υποδείγματα και εμπλουτισμένα σύνολα μεταβλητών.