Η μελέτη της ψυχικής ανθεκτικότητας σε σχέση με τους τρόπους διαχείρισης του στρες των εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Abstract

Το θέμα της Ψυχικής Ανθεκτικότητας των εκπαιδευτικών έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τόσο τη διεθνή όσο και την ελληνική ερευνητική κοινότητα τα τελευταία χρόνια. Σε ένα κλάδο ιδιαίτερα απαιτητικό, όπως αυτό της εκπαίδευσης, δεν παύει να μελετάται και η έν­νοια του στρες. Παρά τις πολυάριθμες διεθνείς μελέτες που εξετάζουν την ψυχική αν­θεκτικότητα και τις στρατηγικές διαχείρισης στρες στους εκπαιδευτικούς, παρατηρού­νται περιορισμένες έρευνες στην αντίστοιχη ελληνική βιβλιογραφία και κυρίως όσον αφορά τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αναδεικνύεται έτσι η ανάγκη για περαιτέρω με­λέτη. Σκο­πός της παρούσας έρευνας είναι α) να διερευνηθούν τα επίπεδα Ψυχικής Αν­θεκτικότητας και οι τρόποι διαχείρισης του Στρες των εκπαιδευτικών της Δευτεροβάθ­μιας Εκ­παίδευσης β) να διερευνηθούν πιθανές συσχετίσεις μεταξύ των προστατευτικών πα­ραγόντων της Ψυχικής Ανθεκτικότητας και των τρόπων διαχείρισης του Στρες και καταλ­ηκτικά γ) να βρεθούν εκείνοι οι τρόποι διαχείρισης του στρες που μπορούν να προ­βλέψουν τη συνολική Ψυχική Ανθεκτικότητα των εκπαιδευτικών. Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, διεξήχθη μια ποσοτική έρευνα σε 200 εκπαιδευτικούς της Δευτεροβάθ­μιας Εκπαίδευσης. Για τη συλλογή των δεδομένων έγινε χρήση δύο ερωτηματολογίων, το ερωτηματολόγιο Κλίμακας Προστατευτικών Παραγόντων Ψυχικής Ανθεκτικότητας Εκ­παιδευτικών των Δανιηλίδου και Πλατσίδου (2022) και το ερωτηματολόγιο Ways of Cop­ing with Stress των Lazarus και Folkman (1984), του οποίου η προσαρμογή στα Ελ­ληνικά έγινε από τον Καραδήμα 1998 (Καραδήμας, 2020). Από τα αποτελέσματα προ­έκυψε ότι τα επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας των εκπαιδευτικών κυμαίνονται από μέτρια έως υψηλά με κυρίαρχες διαστάσεις τη “Συναισθηματική/Συμπεριφορική Επάρκεια” και τις “Αξίες και Πεποιθήσεις”. Τα ευρήματα κατέδειξαν κάποιες σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ των προστατευτικών παραγόντων της ψυχικής ανθεκτικότητας και των προσαρμοστικών στρα­τηγικών αντιμετώπισης στρες, όπως η “Θετική Επαναξιολόγηση” και η “Αναζήτηση Κοι­νωνικής Υποστήριξης”. Επιπρόσθετα, η πολλαπλή γραμμική παλινδρόμηση έδειξε ότι οι στρατηγικές αντιμετώπισης του στρες ερμηνεύουν περίπου το 43,9% της διακύμανσης στη συνο­λική ψυχική ανθεκτικότητα των εκπαιδευτικών της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευ­σης. Συγκεκριμένα, η “Θετική Επαναξιολόγηση/Θετική Προσέγγιση” και η “Αναζήτη­ση Κοινωνικής Υποστήριξης” προέβλεψαν θετικά την ψυχική ανθεκτικότητα, ενώ η στρατηγική “Αποφυγή/Διαφυγή” είχε αρνητική επίδραση. Συνο­λικά, υπογραμμίζεται η σημασία της καλλιέργειας θετικών στρατηγικών και η ενί­σχυση των διαπροσωπικών σχέσεων και των θεσμικών δομών. Τέλος, προτείνονται πρακτικές παρεμβάσεις και πρακτικές ενίσχυσης της Ψυχικής Ανθε­κτικότητας με στόχο την ψυχολογική ευημερία των εκπαιδευτικών, τη βελτίωση της επαγγελματικής τους απόδοσης και ως εκ τούτου τη γενικότερη αναβάθμιση της διδα­κτικής διαδικασίας.